Rối loạn tâm thần ở trẻ vị thành niên

Rối loạn tâm thần ở trẻ vị thành niên

roi-loan-tinh-than-o-tre-vi-thanh-nienRối loạn tâm thần thường gặp ở trẻ là rối loạn về cảm xúc (trầm cảm, hưng cảm). Theo đó, trẻ hay bị rối loạn trầm cảm hơn rối loạn hưng cảm, thậm chí là loạn thần.

Ths. Bs Nguyễn Ngọc Quang – Giám đốc trung tâm Giám định Pháp y tâm thần TP. HCM cho biết rối loạn tâm thần (RLTT) ở trẻ vị thành niên ngày càng tăng. Nguyên nhân là do khi thấy trẻ có những biểu hiện nhẹ của RLTT như: buồn bã, mệt mỏi, sức học giảm sút, trí nhớ giảm, kém tập trung…phụ huynh thường chủ quan bỏ qua. Hoặc khi phát hiện bệnh thay vì đến bác sĩ chuyên môn thì lại tự điều trị theo cách riêng của mình, vô tình làm bệnh càng thêm nặng.

Từ điều trị theo cách tâm linh

Ths.Bs Ngọc Quang cho biết, khoảng 90% phụ huynh có con RLTT đều không đưa đến bác sĩ chuyên môn hoặc chỉ đến khi bệnh đã nặng. Nguyên nhân là do tâm lý nhiều phụ huynh không muốn người khác nghĩ con mình bị tâm thần hoặc có vấn đề về trí não. Mới đây, một phụ huynh ở huyện Bình Chánh (TP. HCM) đưa con đến trung tâm nhờ bác sĩ giám định con mình có bị RLTT hay không. Khi bác sĩ cho biết con chị bị loạn thần (rối loạn xúc cảm dạng nặng), chị đã khóc ngất và tâm sự: từ một đứa trẻ năng động, thấy con học hành ngày càng sa sút, buồn bã, hay khóc lóc, xung quanh nhà lại có nhiều mồ mả, chị nghĩ con mình đã bị ma ám nên đã đưa đến thầy cúng. Bs Quang cho biết thêm, tuần nào trung tâm cũng tiếp nhận giám định vài trường hợp tương tự.

Hơn ai hết, cha mẹ mới chính là người hiễu rõ con cái của mình. Tuy nhiên, có một bất cập là quỹ thời gian mà bố mẹ giành cho con cái hầu như bị thu hẹp. Trong khi sự trưởng thành lành mạnh của con trẻ không chỉ đơn thuần dựa vào điều kiện sinh hoạt vật chất đầy đủ, mà còn cần đến sự quan tâm chăm sóc và giao lưu tình cảm của bố mẹ. Bên cạnh đó, có thể do trẻ chứng kiến các hành vi bạo lực gia đình, ngoài xã hội, trên phim ảnh, kinh tế khó khắn từ gia đình tác động… Dẫn đến việc trẻ bị các RLTT về cảm xúc, trí nhớ và hành vi như: mệt mỏi, trí nhớ suy giảm, kém tập trung, có những trạng thái lo âu, mất ngủ, ăn uống kém, tâm trạng bi quan, chán nản hay gặp stress trong các mối quan hệ bạn bè, đánh người, đập phá…

Khi bị rối loạn trầm cảm, trẻ có biểu hiện hay buồn, khóc lóc, thờ ơ, chán nản, lo âu, ăn uống kém, thường nghĩ đến cái chết. Với rối loạn hưng cảm, do trẻ sử dụng các chất kích thích dẫn đến trạng thái hưng phấn, gia tăng hành vi ham muốn tình dục, hay cáu gắt vô cớ, vui qua mức…còn khi bị loạn thần, trẻ hay hoang tưởng, ảo giác và kích động.

“Chỉ khi bệnh không khỏi và trở nặng hơn mới dến gặp bác sĩ thì chi phí chữa trị lúc này rất tốn kém, thời gian phục hồi chậm và khả năng tái phát bệnh ở tuổi trưởng thành hoặc về già sẽ càng cao”.

Đến lạm dụng thuốc quá mức

Ngoài những trường hợp trở bệnh nặng do phụ huynh qua tin vào “thầy bà”, bác sĩ Quang cho biết thêm, trung tâm cũng thường tiếp nhận bệnh nhân trong trạng thái mệt mỏi, vật vờ do người nhà lạm dụng thuốc theo kê đơn của bác sĩ đa khoa không có chuyên môn.

Có một thực tế là đa số trường hợp khi trẻ có biểu hiện tâm thần, phụ huynh dù biết hay không cũng đưa con đến khám bệnh với các bác sĩ đa khoa hơn là bác sĩ tâm thần bởi tâm lý sợ kỳ thị từ bên ngoài. Trường hợp bác sĩ đa khoa không có kinh nghiệm sẽ không dùng các biện pháp tâm lý để tìn hiểu nguyên nhân trẻ bệnh là do nội sinh (bệnh từ bên trong cơ thể) hay ngoại sinh (bệnh do các yếu tố bên ngoài). Từ đó cứ áp dụng một phương thức kê thuốc cho trẻ uống hết ngày này qua ngày khác, vô tình làm bệnh càng nặng thêm. Nếu bệnh từ trong cơ thể phải kết hợp vừa thuốc theo chỉ định và liệu pháp tâm lý, còn bệnh do các yếu tố bên ngoài, cần chú trọng tâm lý nhiều hơn.

Một số loại thuốc mà các bác sĩ hay dùng như: diazepam (seduxen, valium) thuộc nhóm benzodiazepin (viết tắt BZD) để điều trị trong RLTT. Riêng cục quản lý dược phẩm và thực phẩm (FDA) chỉ chấp nhận 5 loại thuốc dùng trong điều trị an thần và mất ngủ ở người bị RLTT là: flurazepam (dalmane), estazolam (prosom, nucfalon), temazepam (normison, restorill), triazolam (halcion), quazepam (doral). Ngoài ra, còn có thuốc mới như: zolpidem (stilnox), zaleplon (sonata), zopiclone (imovane), buspirone (buspa)…tuy nhiên, các loại thuốc này có thể gây tác dụng phụ có hại như: ảnh hưởng đến trí nhớ, nhận thức; làm thay đổi thái độ, hành vi; thậm chí lú lẫn…nếu không được tư vấn kỹ và lạm dụng thuốc, trẻ trở nên chậm chạp, thụ động, giảm chất lượng học tập; hoặc nếu liều và thời gian sử dụng thuốc không đúng sẽ làm giảm trí nhơ, vật vờ…nhưng nguy hại nhất là gây nghiện (cũng giống như ma tuý).

Khuyến cáo…

“Khi phát hiện trẻ có biểu hiện RLTT, phụ huynh không nên tự ý dùng thuốc mà cần tuân theo hướng dẫn của bác sĩ. Bên cạnh đó, cần giữ vững tâm lý và tránh rào cản kỳ thị để đưa trẻ đến khám bởi bác sĩ chuyên môn. Nếu được can thiệp sớm, hiệu quả điều trị thành công cao, khả năng tái phát bệnh ở độ tuổi trưởng thành cũng giảm. Cách điều trị mang lại hiệu quả hiện nay là ngoại trú trong cộng đồng, phối hợp với nhiều biện pháp khác nhau như dùng thuốc đặc trị, liệu pháp tâm lý, phục hồi chức năng” – Bác sĩ Quang khuyến cáo.

(Theo Hoàng Hoa tạp chí Sức khoẻ là số một)

Add a Comment

Địa chỉ email sẽ không được công bố. Các trường bắt buộc được đánh dấu *