Những điều thai phụ cần biết

Những điều thai phụ cần biết

thai-phu-can-bietNhững thay đổi sinh lý khi mang thai

1.     Cơ quan sinh dục:

  • Tử cung: bình thường dài khoảng 6 – 8 cm, rộng 4 – 5cm, ở người mang thai đến ngày sinh tử cung dài 32cm, rộng 22cm. Điều này chứng tỏ tử cung tăng khoảng gấp 4 lần ở thai phụ.
  • Ống dẫn trứng: to ra về chiều dài và độ dày.
  • Buồng trứng: không có hiện tượng rụng trứng trong suốt quá trình mang thai.
  • Âm đạo: trong thời gian mang thai âm đạo có nhiều tĩnh mạch giãn nở và làm cho âm đạo có máu tím.
  • Tuyến vú: đầu vú to ra, cả đầu vú và quầng vú đậm màu hơn bình thường.
  • Da: cơ quan sinh dục và mặt có những vết rám đậm màu, vết nứt xuất hiện ở bụng, háng và vú ở thai phụ tháng thứ 5.

2.     Thay đổi về biến dưỡng:

  • Trọng lượng cơ thể:

+        3 tháng đầu: cơ thể thai phụ tăng 1,5 kg.

+        3 tháng kế tiếp: cơ thể thai phụ tăng trung bình là 6 kg.

+        3 tháng cuối thai kỳ: bình quân tăng 4 – 5 kg.

Vậy trong thời kỳ từ lúc có thai cho đến lúc sinh, trọng lượng trung bình tăng 10 – 12 kg.

  • Chất đạm: Sự tăng trưởng của thai nhi, thay đổi tử cung và tuyến vú cần lượng đạm ăn vào rất cao, nên thai phụ phải ăn uống đầy đủ chế độ đạm.
  • Chất đường: Thai phụ đi tiểu ra đường vì thận dễ thải đường do đó có nguy cơ hạ đường huyết.
  • Chất béo: Hàm lượng chất béo ở thai phụ thường tăng gấp 2 – 3 lần với chỉ bình thường.
  • Các loại khoáng chất và vitamin: Rất nhiều thai phụ bị hạ canxi (Ca) huyết, 3 tháng cuối của thai kỳ chất sắt rất quan trọng cho thai phụ, ngoài ra thai phụ còn thiều nhiều vitamin khác như: A, B, C và D.

3.     Biến đổi khác:

  • Thay đổi về máu: có nhiều thay đổi về thành phần của máu, trong đó thay đổi lưu ý là khối lượng máu tăng lên khoảng 6 – 7 lít, do đó tim phải làm việc nhiều hơn nên dễ có suy tim ở thai phụ có bệnh tim.
  • Về hô hấp: ở những tháng cuối của thai kỳ, tử cung cao đẩy cơ hoành lên, cơ hoành ảnh hưởng đến nhịp thở, làm cho thai phụ thường thở nhanh và nông.
  • Về tiêu hóa: triệu chứng nghén thường xuất hiện trong 3 tháng đầu của thai kỳ, thai phụ hay bị nôn hoặc buồn nôn.
  • Về tiết niệu: tử cung to chèn bàng quang nên thai phụ thường mắc tiểu và tiểu nhiều.
  • Về thần kinh: do có nhiều thay đổi về thể chất và hình dáng bên ngoài nên thai phụ có sự mất thăng bằng về thần kinh, trở nên khó tính, dễ nóng giận và buồn bực.
  • Về xương khớp: các khớp ở khung chậu, vệ và khớp cùng cụt đều giãn, cột sống lưng ngang hôn ưỡn ra.
  • Thay đổi về nội tiết: tất cả các tuyến nội tiết hầu như đều tăng hoạt động.

Như vậy, trong suốt thời gian mang thai, thai phụ phải chịu đựng rất nhiều biến đổi trong cơ thể, nhưng điều quan trọng là thai phụ phải nhận biết được những thay đổi nào mang tính sinh lý và những thay đổi nào mang tính sinh lý và những thay đổi nào không phải do bệnh lý để có cách xử trí thích hợp.

Các dấu hiệu thai phụ cần đi khám sớm

1.     Nôn quá nhiều:

Hầu hết tình trạng nôn ở các thai phụ chỉ xuất hiện ở 3 tháng đầu và ít gây hại, nếu nôn quá mức dẫn đến tình trạng mất nước và điện giải, tiểu ít thì cần phải đi khám ngay.

2.     Cơn đau bụng dữ dội:

Đây có thể là dấu hiệu mang thai ngoài tử cung, thường xuất hiện cơn đau lúc thai 12 tuần, hoặc dấu hiệu của viêm ruột thừa trong thai kỳ, và cuối cùng có thể là cơn đau chuyển dạ của giai đoạn cuối thay kỳ. Vì vậy khi có cơn đau bụng dữ dội thai phụ cần phải đi khám và siêu âm để được chẩn đoán xác định.

3.     Thai máy ít:

Bình thường khi thai phụ cảm nhận được thai máy (bé đạp mẹ) và rõ nhất là khi nằm ở một nơi yên tĩnh, nhưng nếu như trong khoảng thời gian trên 2 giờ mà không cảm nhận được thai máy thì nên đi khám bác sĩ để có những kết luận chính xác hơn.

4.     Ra máu:

Có dấu hiệu ra máu ở bất kỳ khoảng thời gian nào của thai kỳ, thai phu cần phải thận trọng và nên đi khám để được bác sĩ chẩn đoán nguyên nhân.

5.     Dấu hiệu vỡ nước ối:

Gần đến ngày sinh nếu có tình trạng chảy nước ở âm dạo thì nguy cơ đó là hiện tượng vỡ ối “Thai phụ nên nghĩ ngay tới tình trạng vỡ ối sớm qua dấu hiệu bé liên tục đạp vào bàng quang mẹ và khiến mẹ đi tiểu liên tục”, thai phụ nhanh chóng đến gặp bác sĩ.

6.     Đau đầu và bị phù quá mức:

Nếu bạn bị đau đầu nặng trong 3 tháng  đầu hoặc 3 tháng giữa thai kỳ, kèm theo dấu hiệu chân và mặt bị sưng phù quá mức, huyết áp tăng thì đây chính là nguy cơ phát sinh chứng tiền sản giật cho thai phụ. Trường hợp này, bạn nên đi khám sớm.

Những xét nghiệm thường quy cho thai phụ

  • Siêu âm: mục đích siêu âm

+        3 tháng đầu: xác định thai, vị trí thai, số thai, các bệnh lý phụ khoa.

+        3 tháng giữa: xem kích thước thai, lượng nước ối, các dị tật thai nhi, tình trạng bánh nhau.

+        3 tháng cuối: đo đường kính thai nhi, đánh giá lại tình trạng nước ối, các dị tật bẩm sinh xuất hiện muộn.

  • Công thức máu: đánh giá tổng trạng và tình trạng thiếu máu.
  • Nhóm máu: ngừa băng huyết sau sanh cần truyền máu.
  • HbsAg: phòng ngừa viêm gan và tiêm ngừa cho mẹ, hạn chế truyền qua con.
  • VDRL: nếu có bệnh giang mai cần điều trị sớm.
  • HIV: phát hiện sớm, tư vấn tốt nhất là không nên sinh con.
  • Tổng phân tích nước tiểu: Albumin, protein, đường…

 Chế độ sinh hoạt hàng ngày:

  • Khi mang thai người phụ nữ có thể hoạt động bình thường hàng ngày như: tập thể dục buổi sáng, đi chợ, nấu ăn, đi làm, trường hợp thai phụ có tiền căn sẩy thai thì nên nghỉ ngơi tuyệt đối và có sự theo dõi thường xuyên của bác sĩ chuyên khoa.
  • Vệ sinh cá nhân: mặc quần áo rộng rãi, vệ sinh tắm rửa mỗi ngày, tránh thụt rửa âm đạo.
  • Không để bị táo bón: uống nước và ăn nhiều rau quả, tránh không dùng thuốc xổ.

Chế độ dinh dưỡng

Đảm bảo các chất dinh dưỡng:

  • Chất đạm: thịt, cá, trứng, sữa, các loại ngũ cốc…chứa cá loại acid amin cần thiết cho thai phụ.
  • Chất đường: các loại trái cây ngọt, sữa, mật ong…đảm bảo cung cấp đày đủ năng lượng cho thai phụ.
  • Chất béo: các loại dầu thực vật, nên hạn chế mỡ động vật. Chất béo giúp cho sự phát triển tế bào não, giúp cơ thể tăng cường hấp thu các loại vitamin được dễ dàng.
  • Muối khoáng và sinh tố: canxi và sắt là 2 loại khoáng chất quan trọng nhất cho thai phụ; canxi có nhiều trong sữa, tôm, cua, trứng, cá…Sắt có nhiều trong thịt bò, rau dền đỏ, cải xà lách….; các loại vitamin A, B, C, D và E có nhiều trong hầu hết các loại trái cây.
  • Nước: đảm bảo nhu cầu nước từ 2 – 2,5 lít/ngày cho thai phụ

Dùng thuốc tròng thai kỳ:

Dùng thuốc trong thời gian mang thai phải cẩn trọng, chỉ dùng khi cần thiết và phải theo đúng chỉ định của bác sĩ chuyên khoa.

(Theo bác sĩ Nguyễn Đức Hoạt báo Y học phổ thông)

Add a Comment

Địa chỉ email sẽ không được công bố. Các trường bắt buộc được đánh dấu *